وبلاگ
AI Act اروپا در ۲۰۲۶: شفافیت از ۲ اوت، مهلتهای تازهٔ پرریسک
فهرست مطالب
“تسلط به برنامهنویسی پایتون با هوش مصنوعی: آموزش کدنویسی هوشمند با ChatGPT”
0 تا 100 عطرسازی + (30 فرمولاسیون اختصاصی حامی صنعت)
Claude & GPT Credit – API | IDE | n8n
خرید کردیت API برای Claude و GPT با امکان استفاده در IDE و n8n. مناسب برنامهنویسی، تولید محتوا، تحلیل داده و ساخت اتوماسیون؛ راهنمای اتصال و پشتیبانی حامی صنعت همراه سفارش ارائه میشود. مدل و مقدار اعتبار را پیش از خرید بررسی کنید و برای دریافت کردیت API اقدام کنید.
Gemini Plus ششماهه
اکانت Leonardo.ai با 8500 کردیت
خرید اکانت ChatGPT Plus یک ماهه با کردیت CODEX اختصاصی
دایرکت اتوماتیک اینستاگرام حامی | اشتراک ۳۰روزه یک پیج
اشتراک ۳۰روزه پنل دایرکت اتوماتیک اینستاگرام حامی برای یک پیج؛ پاسخ خودکار کامنت و دایرکت، کمپین کلمه کلیدی، قفل فالو، جذب لید، دکمه و لینک و گزارش تحلیل پیج. پاسخهای ثابت بدون نیاز به هوش مصنوعی کار میکنند و اتصال OpenAI Compatible اختیاری است. همین حالا اشتراک پنل اینستاگرام را تهیه کنید و راهاندازی را از داخل پنل فارسی شروع کنید.
دوره آموزش Flutter و برنامه نویسی Dart [پروژه محور]
دوره جامع آموزش برنامهنویسی پایتون + هک اخلاقی [با همکاری شاهک]
دوره جامع آموزش فرمولاسیون لوازم آرایشی
دوره جامع علم داده، یادگیری ماشین، یادگیری عمیق و NLP
AI Act اروپا در ۲۰۲۶: شفافیت از ۲ اوت، مهلتهای تازهٔ پرریسک

اگر در خبرها دیدهاید که «قانون هوش مصنوعی اروپا از ۲۰۲۶ اجرا شد»، احتمال دارد نتیجه بگیرید همهٔ شرکتها از همان روز باید برای همهٔ سیستمهایشان یکسان عمل کنند. چنین برداشتی دقیق نیست. AI Act مجموعهای از تعهدات مرحلهای دارد؛ برخی از ممنوعیتها و سواد هوش مصنوعی از فوریهٔ ۲۰۲۵ اعمال شدند، برخی تعهدات مدلهای عمومی از اوت همان سال، قواعد شفافیت مادهٔ ۵۰ از ۲ اوت ۲۰۲۶، و مهلت برخی سیستمهای پرخطر نیز با اصلاحیهٔ ۲۰۲۶ جابهجا شد.
این راهنمای فارسی نقشهٔ زمانی و عملیِ تازه را توضیح میدهد: امروز چه چیزهایی لازمالاجرا هستند، کدام بخشها زمان بیشتری گرفتهاند، چه تفاوتی بین ارائهدهنده و بهکارگیرنده وجود دارد و یک تیم محصول از کجا باید بررسی را شروع کند. مقررات به نقش شرکت، نوع سیستم، هدف استفاده و ارتباط آن با اتحادیهٔ اروپا بستگی دارد. متن زیر برای آگاهی عمومی و برنامهریزی اولیه است، نه مشاورهٔ حقوقی؛ برای تصمیم الزامآور، متن رسمی قانون و مشاور واجد صلاحیت را ببینید.
چرا تقویم AI Act در ۲۰۲۶ دوباره خبرساز شد؟
قانون هوش مصنوعی اتحادیهٔ اروپا از ابتدا مرحلهای طراحی شد، نه با یک تاریخ واحد برای همهٔ بندها. مهلت عمومی ۲ اوت ۲۰۲۶ مهم بود، زیرا بخش بزرگی از مقررات و اختیارهای اجرایی در این تاریخ وارد مرحلهٔ اجرا میشدند. همزمان، قانون اصلاحی Digital Omnibus on AI در ژوئیهٔ ۲۰۲۶ منتشر و لازمالاجرا شد و زمان اعمال برخی الزامات سیستمهای پرخطر را تغییر داد. بنابراین خبر درست هم «بخشهایی از قانون اکنون اجرا میشوند» است و هم «بخشی از مهلتهای پرخطر تمدید شدهاند»؛ حذف هر یک، تصویر را ناقص میکند.
برای بررسی مهلتها، منبع خلاصهٔ شبکههای اجتماعی کافی نیست. نسخهٔ جاری مقرره در EUR-Lex و صفحهٔ پرسشهای رسمی کمیسیون اروپا تغییرها را نشان میدهند. صفحهٔ «Navigating the AI Act» کمیسیون در اکتبر ۲۰۲۶ بهروزرسانی شد و میگوید قواعد پرخطر طبق اصلاحیه از ۲ دسامبر ۲۰۲۷ برای برخی استفادههای Annex III و از ۲ اوت ۲۰۲۸ برای AI تعبیهشده در محصولهای فیزیکی اعمال میشوند. تاریخهای دیگر، مانند مادهٔ ۵۰، جداگانه باقی ماندهاند و نباید با این تمدیدها یکی فرض شوند.
خط زمانی اصلی: چه تاریخی به کدام تعهد مربوط است؟
| تاریخ | بخش مهم | برداشت اجرایی |
|---|---|---|
| ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵ | ممنوعیتهای مشخص و تعهد سواد هوش مصنوعی | آموزش و کنترل کاربردهای ممنوع را زودتر شروع کنید |
| ۲ اوت ۲۰۲۵ | تعهدهای ارائهدهندگان مدلهای GPAI و حکمرانی | دامنهٔ نقش سازندهٔ مدل را بررسی کنید |
| ۲ اوت ۲۰۲۶ | قاعدههای شفافیت مادهٔ ۵۰ و شروع اجرا برای بخشهای مربوط | تعامل با AI و محتوای مصنوعی را بررسی کنید |
| ۲ دسامبر ۲۰۲۷ | قواعد برخی سیستمهای پرخطر در Annex III | زمان تمدید شده، اما برنامهریزی را متوقف نکنید |
| ۲ اوت ۲۰۲۸ | AI پرخطر تعبیهشده در محصولات تحت Annex I | مسیر ارزیابی محصول و ایمنی را هماهنگ کنید |
این جدول خلاصهٔ چند تاریخ محوری است و جای بررسی ماده، استثنا، نقش و تاریخ عرضهٔ سیستم را نمیگیرد. برای مثال، استفادهٔ پژوهشی، محصولِ دارای مقررهٔ بخشی، عرضهٔ قبلی از تاریخ معین یا تغییر طراحی میتوانند پرسشهای انتقالی بسازند. اصلاحیهٔ ۲۰۲۶ بهویژه دربارهٔ مهلتهای بخشهای ۱ تا ۳ فصل III تفاوت Annex III و Annex I را روشن کرده است. وقتی برنامهٔ محصول میسازید، تاریخ را با شمارهٔ ماده و دستهٔ سیستم در یک ردیف ثبت کنید.
برنامهٔ تطبیق را با دو ستون بسازید: «تعهد اکنون برقرار» و «تعهدی که مهلت آتی دارد». زیر هر ستون مالک، سند لازم، آزمایش، منبع رسمی و تاریخ بازبینی را وارد کنید. تمدید مهلت برای بخشی از مقررات به معنی لغو قانون یا توقف آمادگی نیست؛ استاندارد، راهنما و مرجع نظارت بهتدریج تکمیل میشوند. تیمی که تا چند ماه پیش از موعد صبر کند، احتمالاً نمیتواند داده، پایش، آموزش و نقشهای داخلی را در زمان کوتاه درست کند.
مادهٔ ۵۰ از ۲ اوت ۲۰۲۶ چه میخواهد؟
مادهٔ ۵۰ روی شفافیت در برخی تعاملهای انسان و AI و نیز تولید یا دستکاری محتوا متمرکز است. یکی از تعهدها این است که ارائهدهندهٔ سیستم AI که مستقیماً با انسان تعامل دارد، آن را طوری طراحی کند که شخص بداند با یک سیستم هوش مصنوعی گفتوگو میکند، مگر موارد استثنایی که قانون تعیین کرده است. برای محصول چت، این موضوع میتواند بر متن آغاز گفتوگو، پیام ورود، صوت یا رابطی که تصور انسانی ایجاد میکند اثر بگذارد. اعلان باید در موقع مناسب و برای کاربر قابل فهم باشد.
مورد دیگر به نشانگذاری خروجیهای مولد مربوط است: ارائهدهنده باید خروجی را در قالب machine-readable علامتگذاری کند تا مصنوعی یا دستکاریشده بودن آن قابل تشخیص باشد، تا جایی که از نظر فنی امکانپذیر است و محدودیت نوع محتوا و هزینهٔ اجرا در نظر گرفته میشود. این قاعده به معنی آن نیست که هر تصویر باید یک لوگوی بزرگ روی خود داشته باشد؛ الزام و روش فنی به نقش و مورد کاربرد وابسته است. راهنمای کمیسیون و کدهای عملیاتی را بررسی کنید تا مشخص شود برای محصول شما چه شیوهای مناسب است.
برچسب مرئی deepfake و متن عمومی چه زمانی مطرح میشود؟
برای بهکارگیرندگان یا deployerها، AI Act دربارهٔ محتوای تصویر، صوت و ویدیوی تولیدشده یا دستکاریشده که deepfake محسوب میشود، تعهد افشای مرئی را مطرح میکند. همچنین اگر سیستم مولد متنی را تولید یا دستکاری کند که با هدف اطلاعرسانی به عموم دربارهٔ موضوعی با منفعت عمومی منتشر میشود، الزام افشا میتواند مطرح شود. قانون استثناهایی دارد، از جمله در ارتباط با برخی آثار خلاقانه یا زمینههای دیگر؛ دامنهٔ آن را نباید با یک قانون سادهٔ «همهچیز را برچسب بزن» جایگزین کرد.
در طراحی محصول، ابتدا بپرسید چه کسی ارائهدهنده و چه کسی deployer است، خروجی چه نوع رسانهای است، چه کسی آن را منتشر میکند، هدف انتشار چیست و آیا استثنا اعمال میشود. سپس راهکار مرئی را در خود جریان انتشار قرار دهید: برچسب قابل دیدن، توضیح کنار رسانه یا نشانهٔ رابط. برای خروجی ماشینخوان، مسیر جداگانهای برای metadata یا watermark بررسی کنید. اگر تصویر از یک ابزار ساخته و توسط کاربر ویرایش شده است، مسئولیتها را بر اساس نقش واقعی هر طرف ارزیابی کنید، نه بر اساس اینکه «فقط کاربر دکمه را زده».
جدول نقشها: ارائهدهنده، بهکارگیرنده و فروشنده را قاطی نکنید
| نقش کاری | نمونهٔ پرسش | اقدام آغازین |
|---|---|---|
| Provider / ارائهدهنده | چه کسی سیستم یا مدل را عرضه و مسئول طراحی آن است؟ | مستندات، راهنمای کاربر، طراحی شفافیت و نسخهبندی |
| Deployer / بهکارگیرنده | چه سازمانی سیستم را در یک فعالیت واقعی استفاده میکند؟ | ارزیابی کاربرد، اعلان کاربر، نظارت و مسیر رسیدگی |
| Importer / واردکننده | چه کسی محصول بیرون از اتحادیه را به بازار وارد میکند؟ | بررسی مدارک و انطباق نقشهای زنجیره |
| Distributor / توزیعکننده | چه کسی سیستم را در زنجیرهٔ عرضه در دسترس میگذارد؟ | کنترل و نگهداری مدارک و شکایتها |
نقش حقوقی صرفاً به عنوان قرارداد یا نام شغلی وابسته نیست؛ مسئولیتها بر اساس فعالیت واقعی و شرایط مقرره تعیین میشوند. یک شرکت ممکن است برای یک ابزار deployer و برای محصولی که خودش به بازار عرضه میکند provider باشد. برونسپاری مدل هم به طور خودکار همهٔ تعهد را به فروشندهٔ فناوری منتقل نمیکند. از هر سرویسدهندهای اطلاعات و همکاری لازم را در قرارداد مطالبه کنید، اما خودتان نیز هدف استفاده، کاربر و خروجی را مستند کنید. نقشها را در هر مسیر داده و تعامل ثبت کنید.
اگر خدمت در بازار اتحادیه عرضه میشود، یا خروجی سیستم در اتحادیه استفاده میشود، بررسی قلمرو مقرره اهمیت پیدا میکند؛ دفتر مرکزی خارج از اروپا به تنهایی پاسخ نهایی نیست. زنجیرهٔ فروش، محل کاربر، نوع خروجی و نقش ارائهدهندگان را کنار هم ببینید. برای یک شرکت چندمحصولی، یک تحلیل کلی برای کل شرکت کافی نیست؛ هر use case باید با هدف و اثر خودش بررسی شود. ابزار Compliance Checker رسمی کمیسیون میتواند نقطهٔ شروع باشد، اما جای تحلیل حقوقی اختصاصی را نمیگیرد.
تعهدهای GPAI از ۲۰۲۵: این تغییر را با مادهٔ ۵۰ اشتباه نگیرید
تعهدات مربوط به ارائهدهندگان مدلهای عمومی یا GPAI از ۲ اوت ۲۰۲۵ وارد مرحلهٔ اجرا شدهاند. کمیسیون اروپا برای ارائهدهندگان این دسته، مواردی مانند مستندات فنی، سیاست رعایت حقنشر و انتشار خلاصهای از محتوای آموزش را ذکر میکند. برای مدلهایی که ریسک سیستمی دارند، الزامات اضافهای مانند ارزیابی و کاهش ریسک، گزارش رخدادهای جدی و حفاظت امنیت سایبری مطرح است. این وظایف عمدتاً برای providerهای مدل تعریف شدهاند و با تعهدهای deployer یک مدل آماده یکسان نیستند.
برای اینکه بفهمید سازمان شما فقط مدل را استفاده میکند یا خودش در نقش ارائهدهندهٔ مدل GPAI قرار میگیرد، به فعالیت واقعی و تعریف قانون نگاه کنید. یک API wrapper یا نرمافزار تجاری الزاماً ارائهدهندهٔ مدل پایه نیست؛ در عین حال بعضی تغییرها، عرضه یا بازبرندسازی میتواند تحلیل پیچیدهتری بخواهد. کد GPAI کمیسیون ابزار داوطلبانهای برای کمک به نشاندادن انطباق providerهاست، نه یک جایگزین برای مقرره یا یک گواهی عمومی برای هر محصول. سند راهنمای scope را با نقش خود تطبیق دهید.
سواد هوش مصنوعی از ۲۰۲۵ شروع شد؛ آموزش را به یک جلسه محدود نکنید
تعهد AI literacy طبق مادهٔ ۴ از ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵ قابل اجرا شده است. کمیسیون توضیح میدهد سازمان باید اقداماتی متناسب برای ارتقای سواد AI کارکنان در نظر بگیرد. این یک دورهٔ یکسان با آزمون نهایی برای همه نیست؛ میزان آموزش به مهارت، تجربه، زمینهٔ استفاده و گروه کاربری بستگی دارد. کاربری که فقط از یک ابزار ترجمه استفاده میکند با تیمی که مدل را برای غربال رزومه یا تصمیم حساس به کار میگیرد، نیاز آموزشی یکسانی ندارد.
آموزش کاربردی باید نشان دهد ابزار چه کاری میکند، کجا ممکن است خطا کند، کدام داده را نباید وارد کرد، چطور خروجی را بررسی کرد و چه زمانی باید مسئله را به انسان ارجاع داد. حضور و غیاب را ثبت کنید، اما فقط تعداد ساعت آموزش را معیار نگیرید؛ رفتار واقعی، فهم محدودیتها و کانال سؤال را هم ببینید. کارکنان باید بدانند چه استفادهای مجاز است و چه کسی پاسخگوی سیستم است. راهنمای سواد AI کمیسیون و repository نمونههای عملی میتوانند برای ساخت برنامهٔ سازمانی ایده بدهند.
سیستم پرخطر را با نام فنی یا بازاریابی تشخیص نمیدهند
در قانون، طبقهبندی high-risk به intended purpose و شرایط استفاده وابسته است. Annex III حوزههایی مانند استخدام و مدیریت نیروی کار، آموزش، دسترسی به خدمات ضروری، بعضی زیرساختها، مهاجرت و اجرای قانون را برمیشمارد. Annex I مسیرهای مربوط به AI در برخی محصولات تحت قوانین ایمنی محصول را پوشش میدهد. نرمافزاری که «دستیار اداری» نام دارد، اگر در واقع متقاضیان کار را رتبهبندی کند یا بر دسترسی به خدمت اثر بگذارد، باید بر اساس کارکرد و دامنهٔ استفاده بررسی شود.
همچنین هر استفادهای که در یک حوزهٔ حساس انجام میشود لزوماً high-risk نیست؛ مقرره معیارهای جزئی و استثناهایی هم دارد، از جمله اینکه سیستم چه اثری بر نتیجهٔ تصمیمگیری میگذارد. مستندات کمیسیون میگوید طبقهبندی بر هدف مورد نظر و نحوهٔ استفاده تکیه دارد. بنابراین تصمیم را فقط از روی توضیح فروشنده نگیرید. نقشهٔ گردشکار بسازید: ورودی چیست، خروجی کجا میرود، آیا انسان آن را بررسی میکند، کدام فرد تحت تأثیر است و سیستم در تصمیم نهایی چه وزنی دارد؟
تمدید ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ چه چیزی را تغییر میدهد و چه چیزی را نه؟
اصلاحیهٔ Digital Omnibus on AI تاریخ کاربرد بخشهای مشخصی از الزامات high-risk در فصل III را تغییر داده است. متن اصلاحیه و FAQ کمیسیون میگویند برای سیستمهای Annex III، تاریخ ۲ دسامبر ۲۰۲۷ و برای سیستمهای Annex I تعبیهشده در محصولات فیزیکی، ۲ اوت ۲۰۲۸ مقرر شده است. علت ارائهشده، زمان لازم برای استانداردها، مشخصات مشترک، راهنمایی و آمادهشدن نهادهای ناظر است. این تاریخها را فقط برای دستههای مربوط اعمال کنید؛ مادهٔ ۵۰ و تعهدهای دیگر با همین تمدید بهطور خودکار عقب نمیروند.
تمدید مهلت، لغو مسئولیت و ریسک عملیاتی نیست. سازمان میتواند همین حالا فهرست استفادههای AI، مالک هر سیستم، دادههای آزمون، مسیر نظارت انسانی و ارزیابی خطر را آماده کند. با استانداردها و راهنمای نهایی که منتشر میشوند، مدارک را بهروزرسانی کنید. اگر نقش محصول یا استفاده تغییر اساسی کند، شرایط گذار میتواند مهم شود؛ EUR-Lex متن انتقالی را برای سیستمهایی که پیشتر عرضه شدهاند توضیح میدهد. تاریخهای اصلاحشده را با نسخهٔ جاری قانون کنترل کنید و نسخههای قدیمی اینفوگرافیک را بهعنوان راهنمای روزانه استفاده نکنید.
برنامهٔ آمادهسازی مادهٔ ۵۰ برای تیم محصول
گام اول: فهرست همهٔ تعاملهای مستقیم انسان با AI را تهیه کنید؛ چت، تماس صوتی، پشتیبانی، آموزش، بازی یا رابطی که ممکن است واقعی بودن انسان را القا کند. گام دوم: تعیین کنید برای هر جریان چه شرکتی provider است و چه شرکتی deployer؛ قرارداد، راهنمای محصول و نمایش رابط را کنار هم ببینید. گام سوم: مسیر تولید تصویر، صدا، ویدیو و متن عمومی را جدا کنید و مشخص کنید چه metadata یا برچسب مرئی وجود دارد.
گام چهارم: استثناها و موارد خاکستری را با مشاور حقوقی ارزیابی کنید، بهویژه برای هنر، طنز، کار تحریریه یا محتوای موضوعات عمومی. گام پنجم: متن اعلان را کاربرپسند و قابل فهم طراحی کنید و دسترسپذیری آن را بررسی کنید. گام ششم: قابلیت نشانگذاری machine-readable را در خروجی و ابزار انتشار آزمون کنید. گام هفتم: مستندات طراحی، مسئول، زمان عرضه و نسخهٔ فنی را نگه دارید تا بعداً بتوانید توضیح دهید چه کنترلهایی اجرا شدهاند.
برنامهٔ آمادگی برای شرکتهایی با سیستمهای پرخطر
برای هر use case یک شناسنامه بسازید: هدف مورد نظر، کاربران، افراد متأثر، ورودیها، خروجیها، محل پردازش، ارائهدهنده، deployer، تصمیمهایی که از خروجی اثر میگیرند، کنترل انسانی و مسیر اعتراض. سپس فهرست Annex III و Annex I را با مشاور آشنا به مقرره مقایسه کنید. اگر سیستم high-risk تشخیص داده شود، موضوعهایی مانند مدیریت ریسک، کیفیت داده، مستندات، traceability، شفافیت، oversight، دقت، robustness و cybersecurity باید در برنامهٔ تطبیق دیده شوند؛ جزئیات و موعد را از نسخهٔ جاری قانون بگیرید.
تیم محصول نباید همهٔ کار را به واحد حقوقی واگذار کند. مهندسی باید نسخه و لاگ را مدیریت کند، داده باید منشأ و کیفیت را ثبت کند، امنیت باید تست نفوذ و دسترسی را بررسی کند، منابع انسانی آموزش و مسئول نظارت را تعیین کند، و واحد خرید باید از ارائهدهنده مدارک لازم را بخواهد. یک کمیتهٔ چندرشتهای برای موارد پرخطر یا حقوق بنیادین بسازید. تصمیمهای انسانی را واقعی نگه دارید: اگر ناظر اختیار، زمان یا توان ردکردن خروجی را ندارد، حضور نام او روی فرایند به تنهایی نظارت مؤثر ایجاد نمیکند.
اشتباههای رایج در خواندن خبرهای قانون
اولین اشتباه این است که یک تاریخ برای کل AI Act اعلام شود. بخشها، نقشها و انتقالها متفاوتاند. اشتباه دوم این است که «مقررات هنوز اجرا نشده» گفته شود، در حالی که سواد AI، ممنوعیتها، GPAI یا شفافیت مادهٔ ۵۰ تاریخهای جداگانه دارند. اشتباه سوم این است که تمدید high-risk را به همهٔ کاربردها تعمیم دهند. اشتباه چهارم این است که برچسب تصویر را برای هر نوع محتوای مولد و هر کاربر یکسان بدانند، در حالی که قانون provider و deployer را جدا میکند و استثنا دارد.
اشتباه پنجم، تکیه بر یک مقالهٔ حقوقی با تاریخ قدیمی یا یک پست اجتماعی است. نسخهٔ قانون و FAQ کمیسیون تغییر کردهاند؛ تاریخ اصلاحیه، شمارهٔ مقرره و روز آخرین بهروزرسانی را کنترل کنید. اشتباه ششم، تصور این است که اگر فروشنده گواهی بدهد، مشتری دیگر مسئولیتی ندارد. تعهدها میتوانند در زنجیرهٔ عرضه و کاربرد توزیع شوند. از هر شریک سند و قرارداد مناسب بخواهید، اما ارزیابی use case خودتان را هم انجام دهید. در گزارش داخلی، واقعیت قانون، برداشت عملی و تصمیم حقوقی را از هم جدا کنید.
سوالهای پرتکرار دربارهٔ AI Act در ۲۰۲۶
آیا همهٔ AI Act از ۲ اوت ۲۰۲۶ اجرا شد؟
نه. تاریخ ۲ اوت برای بخشهایی مهم است، از جمله شروع تعهدهای شفافیت Article 50 و اجرای بخشی از ساختار نظارتی. ممنوعیتها و سواد AI از فوریهٔ ۲۰۲۵ و GPAI از اوت ۲۰۲۵ اعمال شدند؛ برخی الزامات high-risk به ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ منتقل شدهاند.
آیا قواعد برچسبگذاری deepfake همین حالا برقرارند؟
تعهدهای مادهٔ ۵۰ از ۲ اوت ۲۰۲۶ قابل اعمال شدهاند، اما اینکه یک خروجی، شخص و نقش خاص مشمول باشند به تعریف، مورد استفاده و استثناها وابسته است. راهنمای رسمی و مشاورهٔ حقوقی لازم است.
آیا یک شرکت خارج از اتحادیهٔ اروپا هم باید قانون را بررسی کند؟
ممکن است. دامنهٔ کاربرد میتواند به عرضهٔ سیستم یا استفاده از خروجی آن در اتحادیه مرتبط باشد. محل شرکت به تنهایی پاسخ نهایی نیست؛ نقشها، محصول، کاربر و مسیر انتشار را بررسی کنید.
مهلت high-risk اکنون چه زمانی است؟
طبق FAQ کمیسیون پس از اصلاحیهٔ ۲۰۲۶، برای Annex III تاریخ ۲ دسامبر ۲۰۲۷ و برای سیستمهای Annex I تعبیهشده در محصولات فیزیکی ۲ اوت ۲۰۲۸ آمده است. دستهٔ دقیق را با مقررهٔ جاری تطبیق دهید.
آیا شرکتهای کوچک از AI Act معافاند؟
قانون برخی مسیرهای سادهتر یا حمایتهای متناسب را در نظر میگیرد، اما اندازهٔ شرکت بهتنهایی همهٔ تعهدها را حذف نمیکند. نقش، نوع سیستم و شرایط مقرره را بررسی کنید.
برای استفاده از ChatGPT یا Gemini در سازمان باید چه کنم؟
ابتدا نقش خود را مشخص کنید، کاربرد و داده را فهرست کنید، آموزش کارکنان و قواعد محرمانگی را تنظیم کنید و از provider اطلاعات لازم را بخواهید. صرف استفاده از ابزار یک نتیجهٔ حقوقی واحد ندارد.
آیا کدهای عملیاتی AI Act اجباریاند؟
برخی کدها ابزار داوطلبانه برای نشاندادن انطباق هستند و نباید با متن الزامآور قانون یکی گرفته شوند. سند رسمی همان بخش را بخوانید و بررسی کنید کد برای کدام نقش تهیه شده است.
از کجا بررسی را شروع کنم؟
فهرست use caseها را تهیه کنید، provider و deployer را مشخص کنید، زمانبندی را با FAQ و EUR-Lex تطبیق دهید و برای موارد پرخطر یا اثرگذار از مشاور متخصص کمک بگیرید.
جمعبندی: تاریخها را از نقشها جداگانه بخوانید
در نوامبر ۲۰۲۶، مهمترین نکته برای فهم AI Act این است که قانون یک تقویم سادهٔ واحد ندارد. بخشهایی از آن اجرا شدهاند؛ شفافیت مادهٔ ۵۰ از ۲ اوت ۲۰۲۶ شروع شده؛ تعهدهای GPAI و سواد AI زودتر آغاز شدهاند؛ و اصلاحیهٔ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ مهلت برخی الزامات سیستمهای high-risk را به دسامبر ۲۰۲۷ و اوت ۲۰۲۸ انتقال داده است. هر تاریخ را به ماده، گروه سیستم و نقش سازمان وصل کنید تا تمدید محدود را به اشتباه تعمیم ندهید.
برای تیم سازمانی، اقدام مفید امروز این است که use caseها و نقشها را ثبت کند، تعاملهای انسان با AI و محتوای مصنوعی را بازبینی کند، کارکنان را آموزش دهد، زنجیرهٔ provider/deployer را در قرارداد روشن سازد و کاربردهای بالقوهٔ پرخطر را پیش از عرضه بررسی کند. برای خبر و تحلیل روز، پرسشهای رسمی کمیسیون دربارهٔ AI Act، اصلاحیهٔ Digital Omnibus on AI در EUR-Lex و راهنمای شفافیت مادهٔ ۵۰ را بررسی کنید. متن این مقاله اطلاعات عمومی است و جای مشاورهٔ حقوقی متناسب با وضعیت شما را نمیگیرد.
مقایسهٔ پلنهای قابلخرید: اگر برای کار خود به قابلیتهای بیشتر نیاز دارید، مشخصات، قیمت و شرایط دسترسی را در صفحهٔ هر محصول بررسی کنید؛ این موارد با زمان و منطقه تغییر میکنند. مشاهدهٔ محصول Gemini Plus مشاهدهٔ محصول ChatGPT Plus خرید اشتراک را فقط در صورت تناسب با نیاز و بودجهٔ خود انتخاب کنید.
منابع رسمی
- FAQ رسمی کمیسیون اروپا: Navigating the AI Act
- مقررهٔ ۲۰۲۶/۱۷۴۴ اصلاحکنندهٔ AI Act در EUR-Lex
- راهنمای رسمی تعهدهای شفافیت مادهٔ ۵۰
- تعهدهای GPAI طبق AI Act
- FAQ سواد هوش مصنوعی
واژهنامهٔ کاربردی قانون AI Act
در خبرهای قانونگذاری، یک واژهٔ انگلیسی ممکن است نقش حقوقی مشخصی داشته باشد. تعریفهای کوتاه زیر برای آشنایی اولیه است و جای تعریف متن قانون را نمیگیرد.
| اصطلاح | تعریف کوتاه | یادداشت فارسی |
|---|---|---|
| AI Act | European Union artificial intelligence regulation | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| Digital Omnibus | European regulation simplifying AI implementation | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| Article 50 | transparency obligations for certain AI systems | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| provider | an entity placing an AI system on market | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| deployer | an organisation using an AI system | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| importer | a person introducing a system into the Union | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| distributor | a person making a system available | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| GPAI | general purpose artificial intelligence model | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| systemic risk | a broad risk from advanced general purpose models | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| high risk | a regulated use with significant potential impact | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| Annex III | listed high risk application areas | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| Annex I | product legislation linked to AI requirements | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| AI literacy | knowledge needed to use AI responsibly | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| transparency duty | a duty to inform people about AI | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| deepfake | generated or manipulated image audio or video | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| machine readable marking | metadata that software can detect automatically | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| visible disclosure | a notice that people can see | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| human oversight | human review and control over AI use | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| risk management | identifying evaluating and reducing risks | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| conformity assessment | checking that a system meets legal requirements | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| technical documentation | records describing design and compliance | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| copyright policy | rules for respecting copyright requirements | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| training content summary | a public overview of model training materials | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| market surveillance | public oversight of products on the market | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| fundamental rights | legal protections for people | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| intended purpose | the use specified by a provider | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| use case | a particular way to apply AI | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| prohibited practice | an AI use forbidden by the regulation | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| scope of application | the conditions under which a rule applies | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| territorial scope | the places and actors covered by law | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| transition period | time before a rule becomes applicable | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| effective date | the date a legal provision starts applying | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| application date | the date compliance duties apply | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| enforcement | official supervision and penalties | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| competent authority | the public body supervising compliance | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| AI Office | European Commission office for AI governance | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| AI Board | EU body coordinating national AI authorities | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| code of practice | a voluntary way to demonstrate compliance | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| harmonised standard | a technical standard supporting compliance | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| common specification | a shared technical compliance specification | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| compliance checker | a tool for exploring AI Act obligations | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| AI system inventory | a list of AI uses in an organisation | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| role mapping | identifying provider and deployer responsibilities | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| human in the loop | a person reviewing AI outcomes | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| fundamental rights impact | an effect on protected legal interests | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| public interest text | information intended to inform the public | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| generative AI | software creating new text audio image or video | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| interactive system | software that directly communicates with people | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| synthetic media | media generated or altered by AI | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| watermark | a hidden or visible content provenance signal | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| traceability | records that make system actions reviewable | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| incident reporting | notifying authorities about serious problems | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| quality management | processes to maintain consistent compliance | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| product safety law | rules applying to specific regulated products | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| system modification | a change that may alter compliance analysis | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| AI compliance plan | a documented programme for meeting AI duties | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| governance model | roles and processes for AI decisions | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
| AI policy | internal rules for responsible AI use | اصطلاح مقررات هوش مصنوعی |
مطالب مرتبط برای ادامهٔ مطالعه
برای بررسی موضوع از زاویههای نزدیک، این راهنماها را هم بخوانید: